|
Opole
Opole (niem. Oppeln, łac. Opolia, cz. Opolí) – miasto w południowej Polsce w województwie opolskim. Jedno z najstarszych w kraju. Od wczesnego średniowiecza do poczatku wieku dwudziestego, stolica Górnego Śląska. Pierwotnie opole oznaczało związaną wspólnymi prawami i obowiązkami wspólnotę rodową i terytorialną. Jedna z takich wspólnot dała początek miastu.
Opole jest stolicą województwa opolskiego, miastem na prawach powiatu. Przez miasto przepływa Odra, na krótkich odcinkach Mała Panew i Swornica, lokalne rzeki: Malina, Prószkowski Potok, Olszanka i Czarnka, a także 3 kanały: Młynówka, Kanał Wiński oraz Kanał Ulgi dla Odry. Wzmiankowane w tzw. Geografie Bawarskim jako główny gród plemienia Opolan. Od XII w. stolica samodzielnego księstwa śląskiego - pierwszy władca Mieszko Plątonogi z dynastii Piastów zmarł w 1212. Ważny ośrodek handlowo-rzemieślniczy na drodze z Wrocławia do Krakowa. Prawa miejskie przed 1217. Ok. poł. XIII w. ponownie lokowany na prawie magdeburskim, w tym samym czasie wzniesiono mury obronne. Od 1327 - wraz z całym księstwem - w zależności lennej od Czech. Po wygaśnięciu miejscowej linii Piastów (1532) własność J.F. Hohenzollerna, następnie Habsburgów. W wyniku wojny austriacko-pruskiej od 1740 w granicach Prus. W XIX w. uzyskało połączenie kolejowe z Wrocławiem (1843) i regionem Górnego Śląska (1845). Rozwinął się przemysł cementowy. Ośrodek polskiego ruchu narodowego. W 1897 powstał polski Bank Ludowy, 1911 polski Bank Rolników, 1890-1922 ukazywała się Gazeta Opolska, 1911-1939 Nowiny, później Nowiny Codzienne. W 1922 po podziale Górnego Śląska pozostało w granicach Niemiec. Znacznie zniszczone w wyniku działań wojennych. Od 1945 w granicach Polski. Ważny ośrodek gospodarczo-kulturalny regionu. Posiada 2 wyższe uczelnie, liczne instytuty naukowe, 2 teatry, filharmonię. Przemysł maszynowy, środków transportu, materiałów budowlanych (cementownie Odra, Groszowice), odzieżowy, drzewny, spożywczy. W amfiteatrze na wyspie Pasieka organizowany jest corocznie Festiwal Piosenki Polskiej. Zabytki: katedra Znalezienia Krzyża Świętego (XIII, XV, XVI, XIX w.), m.in. z renesansową płytą nagrobną ostatniego księcia opolskiego i gotyckim obrazem Matki Boskiej Piekarskiej sprzed 1480, zespół klasztorny Franciszkanów: gotycki kościół Św. Trójcy (1248) - wewnątrz gotyckie nagrobki książąt opolskich (XIV w.), budynek klasztorny (XIV w.), zespół dawnego klasztoru Dominikanów: kościół Matki Boskiej Bolesnej (XIV-XV w.), kaplica Matki Boskiej Częstochowskiej (XIV, XVIII w.), pozostałości klasztoru (po 1304, XVIII w.). Ponadto kościół rektorski Św. Sebastiana (1680), gotycka kaplica szpitalna Św. Aleksego (1421), były szpital (1865, na miejscu dawnego szpitala gotyckiego), pozostałości dwóch zamków gotyckich, fragmenty murów obronnych (XIII-XIV w.), w rynku późnogotycko-renesansowe kamienice, w miejscu dawnego ratusza z XIV w. wybudowAny w 1936 nowy, na wzór florenckiego Palazzo Vecchio. Pieczęć miejska z 1298 roku Pieczęć opolskiej kurii sądowej z końca XIII wieku Pieczęć wójtowsko-ławnicza z XIV wieku Pieczęć miejska z 2 połowy XIV wieku |