|
Nysa
Nysa (do 1945 (niem. Neisse, wcześniej Nissa) – miasto w woj. opolskim, w powiecie nyskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Nysa. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do starego woj. opolskiego.
Miasto położone jest na granicy Przedgórza Sudeckiego i Niziny Śląskiej, przepływa przez nie rzeka Nysa Kłodzka. Według danych z 31 grudnia 2004, miasto ma 47 793 mieszkańców. W pobliżu Nysy znajdują się sztuczne zbiorniki wodne: Jezioro Nyskie nieco dalej Otmuchowskie. Powstała w starożytności jako osada handlowa na szlaku wiodącym z Pragi przez Kłodzko, Opole do Krakowa. Od 1201 w posiadaniu biskupów wrocławskich. Lokowana na prawie flamandzkim przed 1223 przez biskupa Wawrzyńca. Od 1290 jako stolica samodzielnego księstwa rozwinęła się w ważny ośrodek handlu i rzemiosła artystycznego. W mieście handlowano zbożem, winem, przędzą, płótnem. Na targi i jarmarki przybywali kupcy z Austrii, Moraw i Węgier. W 1417 powstała w Nysie szkoła parafialna, przekształcona następnie w słynne w XVI i XVII w. gimnazjum. W 1624 otworzono kolegium jezuickie zwane Carolinum, w którym nauki pobierali m.in. przyszli królowie polscy: Michał Korybut Wiśniowiecki i Jan III Sobieski. Miasto znacznie ucierpiało w wyniku wojny trzydziestoletniej (1618-1648), a także w czasie konfliktów prusko-austriackich w latach 1740-1763. Od 1742 pod panowaniem Prus. W okresie 1807-1809 okupowana przez Francuzów. Dzięki rozbudowie sieci połączeń kolejowych od połowy XIX w. rozwinął się w mieście przemysł, głównie metalowy. Na początku XX w. funkcjonowały odlewnie żelaza, fabryki maszyn, browary, fabryka firanek, pierników, słodu i olejarnie. Podczas okupacji w mieście funkcjonowały: podobóz obozu koncentracyjnego w Rogoźnicy, 6 obozów pracy, oddziały robocze jeńców radzieckich, brytyjskich i włoskich obozu w Łambinowicach. W 1945 w wyniku działań wojennych zburzona została przeszło połowa miasta. Po wojnie odbudowana, zniszczone obiekty zabytkowe częściowo zrekonstruowano. Ośrodek przemysłu środków transportu, ponadto przemysł maszynowy, garbarski i spożywczy. Miejscowość turystyczno-wypoczynkowa. Zabytki: kościół Św. Jakuba (XIII-XV w., zrekonstruowany), kościół ewangelicki Św. Barbary (XIV/XV w.), kościół cmentarny Św. Rocha (1637), kościół, kolegium i gimnazjum pojezuickie (XVII/XVIII w.), dawny kościół i klasztor Bożogrobców (XVIII w.), barokowy pałac biskupi w miejscu dawnego zamku (1608-1624), budynek Wagi Miejskiej (XVII w.), fragmenty murów obronnych z wieżami bramnymi (XIV w.), liczne renesansowe i barokowe domy oraz kamienice. Pieczęć miejska z 1260 roku Pieczęć miejska z 1290 roku Pieczęć miejska z 1306 roku Pieczęć ławnicza i radziecka z lat 1367 - 1432. Pieczęć sołtysa i ławników z 1332 roku. Pieczęć sekretna z XV wieku Pieczęć sędziowska i ławnicza z XV wieku. |